Elk stuk hout brandt, maar niet elk stuk brandt even goed. Het verschil zit in hoe lang een blok meegaat, hoe rustig de vlam is en hoeveel warmte een volle mand oplevert. Wie een houtkachel of open haard gebruikt, merkt dat al na een paar avonden.
Per kilo geeft droog hout van vrijwel elke soort ongeveer evenveel energie. Het verschil tussen soorten ontstaat door de dichtheid: in een blok eiken zit meer houtmassa dan in een even groot blok berken of populier. Daarnaast bepaalt het vochtgehalte hoeveel van die energie als warmte in de kamer terechtkomt.
Hardhout voor de kachel
Eiken, beuken, essen en haagbeuk zijn harde, zware soorten. Eiken brandt langzaam, met een rustige vlam en een lang nagloeiend bed van houtskool. Het vat wel moeizamer vlam en wil een goed opgewarmde kachel. Beuken brandt helder en gelijkmatig en is daardoor een veelzijdige soort. Essen bevat vers gekapt minder water dan veel andere soorten, droogt daardoor relatief snel en brandt met een stabiele vlam. Haagbeuk is zeer dicht en hard, lastig te klieven, maar geeft lang warmte. Voor wie de kachel echt als verwarming gebruikt, zijn dit de soorten om lang op door te stoken.
Lichtere soorten voor aanmaken en de open haard
Berken en elzen zijn lichter en branden sneller. Berken vat snel vlam, mede door de schors, en geeft een levendig vuur. Dat maakt het geliefd in de open haard, waar het vlammenbeeld vaak belangrijker is dan de laatste kilowatt. Elzen brandt vlot en is bruikbaar om het vuur op gang te brengen. Een combinatie werkt in de praktijk goed: een lichte soort om aan te steken, daarna hardhout dat lang doorbrandt. Naaldhout zoals den en spar bevat hars, spat en veroorzaakt meer roet. In een open haard is het af te raden.
Droog hout wint van elke soort
Een nat blok eiken presteert slechter dan een droog blok berken. Water in het hout moet eerst verdampen, en die energie gaat verloren. Als richtlijn geldt een vochtgehalte onder de 20 procent. Eiken moet bij luchtdrogen lang liggen, vaak twee jaar of langer. Ovengedroogd hout omzeilt dat wachten. Openhaardhout XL levert eikenhout dat ovengedroogd is tot onder de 20 procent vocht, gekloofd in blokken van 25 centimeter en direct stookbaar. De winkel beschrijft eiken als de gangbare soort met de langste brandtijd en de meeste warmte per blok, geschikt voor houtkachels, inzethaarden en open haarden. Het assortiment omvat verder berken, beuken, elzen, essen, haagbeuk en een mix, in netzakken en op pallets.
Hoeveel hout per seizoen
De soort bepaalt ook hoeveel hout er nodig is. Op openhaardhoutxl.nl staat een richtlijn per stookfrequentie: één avond per week vraagt doorgaans een halve kuub per seizoen, twee tot drie avonden één tot twee kubieke meter, en vier of meer avonden tweeënhalf tot vier kubieke meter. Met hardhout zoals eiken of beuken is volgens die richtlijn tien tot twintig procent minder volume nodig dan met zachthout of berken.
Blokmaat en opslag
Naast soort en vocht verdient de blokmaat aandacht. Een blok hoort met ruimte aan beide kanten in de vuurhaard te passen, anders ligt het tegen de wand en brandt het ongelijk. Wie de binnenmaat van de haard opmeet voordat er besteld wordt, voorkomt zaagwerk achteraf. Droog hout blijft alleen droog als het onder een afdak ligt, met lucht eromheen en niet direct op de grond.